Breaking News

1971 માં ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકાએ પાકિસ્તાનનું સમર્થન કેમ કર્યું??,જાણો એનું કારણ…

ભારત સાથેના યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકાએ કેમ પાકિસ્તાનનું સમર્થન કર્યું,1971 પહેલાં, બાંગ્લાદેશ પાકિસ્તાનનો એક ભાગ હતો, જેને પૂર્વ પાકિસ્તાન તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું.પરંતુ પૂર્વ પાકિસ્તાનમાં રહેતા લોકો હંમેશા અન્યાયી વર્તન કરતા હતા.આ ઉપરાંત પૂર્વ પાકિસ્તાનમાં રહેતા લોકો બંગાળ બોલતા હતા, જ્યારે પશ્ચિમ પાકિસ્તાનીઓને આ સાથે કંઈ લેવાદેવા નહોતા. આવી સ્થિતિમાં, પશ્ચિમ પાકિસ્તાન હંમેશાં પાકિસ્તાન સરકાર પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે, જેના કારણે પૂર્વ પાકિસ્તાન જરૂરી પ્રગતિ કરી શક્યું નથી.

જો કે, અમેરિકા આ ​​મુદ્દે ભારતને ઘેરી લેવા માંગે છે તેનાથી ભારત અજાણ હતો.અભાન ન હતું કે વડા પ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધી પૂર્વ પાકિસ્તાનના બંગાળી લોકોની સ્થિતિ સુધારવાની આશા સાથે યુએસ રાષ્ટ્રપતિ નિક્સન સુધી પહોંચ્યા હતા. તેણે નિકસનને બંગાળીઓની પરિસ્થિતિઓ વિષે જાણકારી આપી અને તેમને આ પરિસ્થિતિમાં દખલ કરવા વિનંતી કરી.પરંતુ નિક્સનએ તેમને કોઈ મદદ કરવાની ના પાડી. આવી સ્થિતિમાં, યુદ્ધ ભારત સાથે એકમાત્ર રસ્તો હતો.

ખતરનાક પરિસ્થિતિ વચ્ચે, ભારતે તેની પૂર્વ સરહદ પર બંગાળની ખાડીમાં યુદ્ધ જહાજો તૈનાત કર્યા હતા.જો કે, ભારત દ્વારા પહેલી હડતાલ કરવામાં આવી ત્યાં સુધીમાં,3 ડિસેમ્બરની રાત્રે ભારત પર પાકિસ્તાન દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.ભારતને આની જાણકારી હતી, તેથી તૈયારી પૂર્ણ થઈ ગઈ હતી. તેથી ભારતીય સૈન્યએ પણ યુદ્ધનું બ્યુગલ ઉડાવી દીધું હતું.જ્યારે યુ.એસ.ને આ વાતની ખબર પડી ત્યારે તે નારાજ થઈ ગયો અને તેણે પોતાનું યુદ્ધ જહાજ યુ.એસ.એસ. એન્ટરપ્રાઇઝને બંગાળની ખાડીમાં પાકિસ્તાનને ટેકો આપવા મોકલ્યું. અમેરિકાએ વિચાર્યું કે તે ભારતને યુદ્ધ જહાજના બળ પર શરણાગતિ આપવાની ધમકી આપશે.

10 ડિસેમ્બરે, ભારતીય ગુપ્તચર એજન્સીએ રાષ્ટ્રપતિ નિક્સન દ્વારા સેક્રેટરી કિસીંગરને સંદેશ મોકલ્યો હતો. આમાં નિક્સને કહ્યું કે તેમનું 75000 ટન પરમાણુ ઉર્જા વિમાન યુદ્ધ જહાજ યુએસએસ એન્ટરપ્રાઇઝ તેના નિયુક્ત સ્થાને પહોંચી ગયું છે, સમાચાર મળતાની સાથે જ ભારતીય નૌસેનાએ પણ તેના યુદ્ધ જહાજ વિક્રાંતને જવાબમાં મેદાનમાં ઉતાર્યા.

હવે વિક્રાંત યુએસએસ એન્ટરપ્રાઇઝ અને ભારતીય શહેરો વચ્ચે એક પથ્થરની જેમ ઉભો હતો.પૂર્વી પાકિસ્તાનના લોકો પશ્ચિમ પાકિસ્તાનને નફરત કરવા લાગ્યા. આ સાથે, છૂટાછેડાનું રાજકારણ શરૂ થયું, જેણે હવે ભયંકર રૂપ ધારણ કરી લીધું હતું.પૂર્વી પાકિસ્તાને બળવોનો ઉપયોગ આ અલગતાને દબાવવા માટે અથવા, એમ કહીને, બળવો કર્યો હતો અને ઘણી લશ્કરી કાર્યવાહી પણ કરી હતી.

આવી સ્થિતિમાં ભારત પર ખતરો હતો, પૂર્વ પાકિસ્તાનના મોટી સંખ્યામાં લોકો ગેરકાયદેસર રીતે ભારતમાં પ્રવેશવા લાગ્યા. આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા ભારતે સૈન્ય કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી.જો કે, આમાં અમેરિકા તેના પગનું પાલન કરવા માગતો હતો અને ભારત પર હુમલો કરવા તેના જહાજો બંગાળની ખાડીમાં મોકલતો હતો. પરંતુ ભારતની સાથી રશિયાએ અમેરિકાની આ નીતિ નિષ્ફળ કરી.

આખરે પાકિસ્તાનનું વિભાજન થયું અને બાંગ્લાદેશ નામનું એક નવું રાષ્ટ્ર ઉભરી આવ્યું.બંગાળી શરણાર્થીઓએ પૂર્વ પાકિસ્તાનથી ભારતમાં સ્થળાંતર કરવાનું શરૂ કર્યું, જે ભારત માટે સમસ્યા બની રહ્યું હતું. આ પરિસ્થિતિઓને ગંભીરતાથી લેતાં તત્કાલીન વડા પ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીએ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ રિચાર્ડ નિક્સનને માહિતી આપી હતી કે, પૂર્વ પાકિસ્તાનની સ્થિતિ કથળી રહી છે અને લોકો ભાગીને ભારત આવી રહ્યા છે.

નિક્સન એ હકીકતથી વાકેફ હતો કે ભારત પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ યુદ્ધ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું હતું, હકીકતમાં, સાન્ટો અને સિએટોની સંધિ હેઠળ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને પાકિસ્તાન સાથે જોડવામાં આવ્યું હતું અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને ડર હતો કે જો યુદ્ધ ફાટી નીકળે અને ભારત જીતી જાય, આ ટેકો એશિયામાં સોવિયત યુનિયનનો વધુ વિસ્તરણ કરશે.

28 માર્ચ, 1971 ના રોજ, યુ.એસ.ના વિદેશ સચિવ વિલ રોજરને પાકિસ્તાનનો એક પત્ર મળ્યો જેમાં લખ્યું છે કે આપણી સરકાર દેશના પૂર્વ ભાગમાં અસંતુલનની સ્થિતિને અંકુશમાં લેવામાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ ગઈ છે. તે સુનિશ્ચિત હતું કે યુદ્ધ સુનિશ્ચિત થયેલું છે, તેણે તેમાં ચીનનો સમાવેશ કરવાની પણ યોજના બનાવી. આ માટે તેમણે પાકિસ્તાન દ્વારા ચીનને સંદેશ આપ્યો.

આ દરમિયાન સોવિયત ગુપ્તચર એજન્સી તરફથી એક સમાચાર આવ્યા કે બ્રિટીશ યુદ્ધ જહાજ ઇગલ ભારતીય ખંડ તરફ પ્રયાણ કરી રહ્યું છે, પરંતુ આ હોવા છતાં ભારત ગભરાય નહીં અને વડા પ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીએ કડક વલણ અપનાવ્યું અને દુશ્મનનો સામનો કરવાનો નિર્ણય કર્યો.

આ સમય દરમિયાન ઈંદિરા ગાંધીએ ભારત-સોવિયત સંધિ અંતર્ગત રશિયાની મદદ માંગી હતી.અને 13 ડિસેમ્બરે એડમિરલ વ્લાદિમીર કારુપાલીકોવના નેતૃત્વ હેઠળ સોવિયત સંઘે પરમાણુ સશસ્ત્ર યુદ્ધ જહાજો અને સબમરીન મોકલ્યા હતા.તેમની હાજરી જાણી શકે તે માટે સબમરીનને હિંદ મહાસાગર મોકલવામાં આવી હતી. ફ્લોર પર મૂક્યો છે, જેથી દુશ્મન જાણે કે ભારત એકલું નથી. રશિયાના વધતા પગલાં જોઈને અંગ્રેજો તેમના પગ તરફ વળ્યા.

તેમની સાથે, યુ.એસ.એ પણ ગલ્ફમાંથી પોતાની સેનાને પાછી ખેંચી લીધી હતી.આ દરમિયાન વડા પ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીએ એક નવો દસ્તાવેજ પસાર કર્યો હતો અને પૂર્વ પાકિસ્તાનને એક અલગ દેશ બનાવવાની તેમની યોજનાને આગળ ધપાવી હતી.ભારતીય સૈન્યએ સંપૂર્ણ બળ સાથે હુમલો કર્યો હતો અને લાહોર દ્વારા પાકિસ્તાનમાં પ્રવેશ કર્યો છે

ભારતીય સેનાની સામે પાકિસ્તાની સૈન્યની પ્રાદેશિક સંરક્ષણ નબળી પડી રહી હતી. આને ધ્યાનમાં રાખીને, 14 ડિસેમ્બરના રોજ, પાકિસ્તાન આર્મી જનરલ એકે નિયાઝીએ ઢાકામાં યુએસ હાઈ કમિશનરને કહ્યું હતું કે તેઓ આત્મસમર્પણ કરવા માગે છે. ભારતીય સેનાને આગળ વધતા અટકાવી દેવાઈ અને પાકિસ્તાને ભારત સમક્ષ આત્મસમર્પણ કર્યું.

રિચાર્ડ નિક્સન ઑગસ્ટ 1969માં ભારતની એક દિવસની મુલાકાતે આવ્યા હતા.ભારત માટે તેઓ અજાણ્યા નહોતા, કેમ કે અમેરિકાના ઉપપ્રમુખ તરીકે 1953માં તેઓ ભારત આવ્યા હતા અને તે અગાઉ અંગત મુલાકાત પણ લઈ ચૂક્યા હતા. આમ છતાં તેમને ભારત માટે ખાસ કંઈ લાગણી નહોતી.નિક્સનને ભારતીયો ગમતા નહોતા અને ખાસ કરીને ઇન્દિરા ગાંધીને ધિક્કારતા હતા,એમ લેખક ગેરી બાસ કહે છે. પુસ્તકના લેખક ગેરી બાસ ઉમેરે છે સામે પક્ષે ઇન્દિરા પણ નિક્સનને ધિક્કારતા હતા.

તે વખતી શીત યુદ્ધ તેની ચરમસીમાએ હતું અને ભારત બિનજોડાણવાદની નીતિને વળગી રહ્યું હતું તેનાથી અમેરિકાના પ્રમુખો ભારે અકળાયેલા રહેતા હતા.બાસ કહે છે કે સ્થિતિ વધારે વણસી હતી, કેમ કે ઇન્દિરા ગાંધીના વડપણ હેઠળ ભારત હવે “સ્પષ્ટપણે સોવિયેત તરફી વિદેશ નીતિ” અપનાવી રહ્યું હતું.

પાકિસ્તાન અમેરિકાનું દોસ્ત હતું, પણ પૂર્વ પાકિસ્તાનમાં સ્વતંત્ર બાંગ્લાદેશની માગણી જાગી ત્યારે ભારતે તેમાં મદદ કરી હતી. તેના કારણે બંને દેશોના સંબંધો વધારે વણસ્યા હતા.સંબંધોમાં આવેલી ખટાશ 1971માં ઇન્દિરા ગાંધીએ વ્હાઇટ હાઉસની મુલાકાત લીધી ત્યારે દેખાઈ આવી હતી.વિદેશ મંત્રાલયના ગુપ્ત દસ્તાવેજો દાયકા બાદ ખુલ્લા મૂકાયા ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો હતો કે નિક્સન તેમને “ઑલ્ડ વીચ” કહીને બોલાવતા હતા.

About bhai bhai

Check Also

સાંઈરામ દવે તેમના પિતાજીએ કહેલી આ ત્રણ વાતોથી આજે બની ગયા છે એક મોટા કલાકાર જાણો તેમની જીવનની કહાની

મિત્રો આજે હું આપના માટે એક નવો લેખ લઈને આવ્યો છું તેમાં હું આપને વાત …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *